ถาม-ตอบเกี่ยวกับหนังสือเดินทาง

ถาม หนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ (e-passport) คือ อะไรแตกต่างจากหนังสือเดินทางแบบเดิมอย่างไร

ตอบ เป็นหนังสือเดินทางที่มีคุณลักษณะเฉพาะทางเทคนิค (Technical Specifications) ตามข้อกำหนดขององค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO) ซึ่งแตกต่างจากหนังสือเดินทางแบบเดิม ดังนี้

  • มีการบันทึกข้อมูลชีวภาพ (biometric data) ได้แก่ลายพิมพ์นิ้วมือ รูปใบหน้า ไว้ใน Contactless Integrated     Circuit ซึ่งฝังอยู่ในเล่มหนังสือเดินทาง
  • สามารถอ่านได้ด้วยเครื่อง Automatic Gate ณ จุดผ่านแดนระหว่างประเทศ โดยมีการตรวจพิสูจน์โดยอัตโนมัติ
  • เพื่อเปรียบเทียบข้อมูลในหนังสือเดินทางกับผู้ถือหนังสือเดินทางและกับฐานข้อมูลอาชญากร/ผู้ก่อการร้าย

ถามหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์มีกี่ประเภท ?

ตอบมี 3 ประเภทได้แก่

  1. หนังสือเดินทางทูต
  2. หนังสือเดินทางราชการ
  3. หนังสือเดินทางบุคคลทั่วไป

ถามสามารถยื่นคำร้องขอหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ทางไปรษณีย์ได้หรือไม่ ?

ตอบไม่ได้ เพราะหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ต้องมีการบันทึกข้อมูลชีวภาพอาทิ ลายนิ้วมือ รูปใบหน้าของผู้ร้องผู้ร้องจึงต้องไปยื่นขอทำหนังสือเดินทางด้วยตนเองที่สถานเอกอัครราชทูตฯ

ถาม หนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์สามารถต่ออายุได้หรือไม่ ?

ตอบไม่ได้ หนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์มีอายุใช้งานเพียง 5 ปีเท่านั้น และเมื่อหมดอายุแล้วไม่สามารถต่ออายุได้อีกจะต้องไปยื่นคำร้องขอหนังสือเดินทางเล่มใหม่อีกครั้ง

ถามการยื่นคำร้องขอทำหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ต้องใช้เอกสารอะไรบ้าง ?

ตอบเอกสารที่ต้องใช้มีดังนี้

  1. ข้อมูลผู้ร้องขอหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ /แบบรายงานตัวคนไทยในต่างประเทศ จำนวน 1 ชุด
  2. เอกสารดังต่อไปนี้
    1. บัตรประจำตัวประชาชนไทยและสำเนาทะเบียนบ้านซึ่งมีหมายเลขประจำตัว 13 หลักของผู้ร้อง
      พร้อมด้วยสำเนา 1 ชุด
    2. หนังสือเดินทางฉบับปัจจุบัน

สำหรับผู้ยื่นคำร้องฯ ที่เป็นผู้เยาว์ (มีอายุไม่ครบ 20 ปีบริบูรณ์) ต้องยื่นเอกสารเพิ่มดังนี้

  1. สูติบัตรไทยพร้อมด้วยสำเนา 1 ชุด
  2. บัตรประจำตัวประชาชนไทยของบิดามารดาและของผู้เยาว์ พร้อมด้วย
    สำเนาอย่างละ 1 ชุด
  3. ทะเบียนสมรสของบิดามารดา พร้อมสำเนา 1 ชุด

สำหรับผู้ยื่นคำร้องเป็นผู้ที่ลามาศึกษาต่อ

ข้าราชการและนักศึกษาที่ลามาศึกษาต่อนอกความดูแลของ ก.พ.จะต้องยื่นหนังสือของ
ส่วนราชการต้นสังกัดที่อนุมัติให้ลาศึกษาต่อพร้อมฉบับถ่ายเอกสาร 1 ชุด

สำหรับผู้ยื่นคำร้องเป็นพระภิกษุ ต้องยื่นเอกสารเพิ่มดังนี้

  1. สำเนามติมหาเถรสมาคมอนุมัติการต่ออายุ (ออก) หนังสือเดินทางซึ่งระบุชื่อ และฉายา
    หรือนามสกุล ที่ตรงกับหนังสือเดินทาง จำนวน 1 ชุด
  2. หนังสือสุทธิ พร้อมสำเนา 1 ชุด
  3. ทะเบียนบ้าน พร้อมด้วยสำเนา 1 ชุด

ถามการไปยื่นคำร้องขอหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ต้องทำการนัดหมายล่วงหน้าหรือไม่?

ตอบต้องนัดหมายล่วงหน้าทั้งนี้ ก็เพื่อประโยชน์ของผู้ร้องเอง เนื่องจากแต่ละวันมีผู้ร้องจำนวนมากหากไม่นัดล่วงหน้า อาจทำให้เสียเวลารอคอยให้เจ้าหน้าที่ดำเนินการให้แก่คนที่ทำนัดหมายล่วงหน้าก่อน

ถามการนัดหมายล่วงหน้าทำอย่างไร ?

ตอบ

  1. โทรศัพท์ไปทีสถานเอกอัครราชทูตฯ หมายเลข (613) 722-4444ต่อ 22คุณพัชริน คาซ่า พร้อมทั้งแจ้งชื่อ/นามสกุล หมายเลขประจำตัวประชาชน 13 หลัก วัน/เวลาที่ต้องการนัด และหมายเลขโทรศัพท์
  2. ส่งอีเมล์ถึงสถานเอกอัครราชทูตฯ (consular@thaiembassy.ca) แจ้งรายละเอียดเช่นเดียวกับข้อ 1.

ถามการขอหนังสือเดินทางสำหรับผู้เยาว์ (อายุยังไม่ครบ 20 ปีบริบูรณ์)บิดาและมารดาจะต้องเดินทางไปด้วยหรือไม่?

ตอบบิดาและมารดาจะต้องไปลงนามในสัญญายินยอมชดใช้ค่าเสียหายต่อหน้าเจ้าหน้าที่ด้วยตนเอง

ถามกรณีที่บิดาและมารดาไม่สามารถเดินทางไปลงนามในสัญญายินยอมชดใช้ค่าเสียหายต่อหน้าเจ้าหน้าที่ด้วยตนเองมีวิธีการใดที่จะช่วยบรรเทาภาระของบิดาและมารดาได้บ้าง ?

ตอบหากบิดาและมารดาไม่สามารถมาไปนามในสัญญายินยอมชดใช้ค่าเสียหายต่อหน้าเจ้าหน้าที่ได้ให้ทำ “หนังสือมอบอำนาจและให้ความยินยอม” (สำหรับทำหนังสือเดินทางให้ผู้เยาว์)โดยต้องไปลงนามต่อหน้าเจ้าหน้าที่ Notary Public เพื่อรับรองลายมือชื่อของบิดาและมารดา ในกรณีที่บิดามารดาอยู่ที่ประเทศไทย ทั้งบิดาและมารดาต้องทำ “หนังสือให้ความยินยอม” ให้บุตรทำหนังสือเดินทางผ่านกรมการกงสุลกระทรวงการต่างประเทศ [ก.ท.ม.] หรือผ่านที่ว่าการอำเภอ [ต่างจังหวัด]
กรณีบิดามารดาจดทะเบียนหย่าแล้วให้ฝ่ายที่มีอำนาจปกครองบุตรเป็นผู้ลงนามในหนังสือยินยอมเพียงฝ่ายเดียว                   

ถาม หลังจากจดทะเบียนสมรสแล้ว ต้องการให้นามสกุลใน passport กับ PR Card ตรงกัน จะต้องดำเนินการอย่างไร?

ตอบหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ไม่สามารถแก้ไขข้อมูลใดๆ ได้ผู้ร้องจะต้องไปดำเนินการแก้ไขทะเบียนราษฎร์ที่ประเทศไทยให้นามสกุลตรงกับ PR Card ก่อน แล้วจึงยื่นคำร้องขอหนังสือเดินทางเล่มใหม่

ถามกรณีจดทะเบียนหย่าจะต้องทำอะไรหรือไม่ ?

ตอบหากประสงค์จะกลับมาใช้นามสกุลของตนเองก่อนจดทะเบียนสมรสก็สามารถยื่นคำร้องขอแก้ไขนามสกุลในหนังสือเดินทางแบบเดิมได้

ถามหลังจากจดทะเบียนหย่าแล้วและยังประสงค์ใช้นามสกุลของสามีใน passport อยู่เพื่อให้ตรงกับ PR Card ของแคนาดา จะต้องทำอย่างไร?

ตอบหากอดีตสามีอนุญาตให้ใช้ก็ไม่ต้องทำอะไร

ถามสามารถแก้ไข/เพิ่มเติม/เปลี่ยนแปลงข้อมูลของผู้ถือหนังสือเดินทาง เช่น ชื่อ นามสกุลวัน/เดือน/ปีเกิดเป็นต้น ในหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ได้หรือไม่ เพียงใด ?

ตอบไม่ได้ ยกเว้นบันทึกรายการ (endorsement) ระบุการถือหนังสือเดินทางเล่มเดิม (กรณีวีซ่าที่ยังมีอายุอยู่ในหนังสือเดินทางเล่มเดิมและการเปลี่ยนแปลงลายมือชื่อของผู้ถือหนังสือเดินทาง (กรณีผู้ถือหนังสือเดินทางประสงค์จะใช้ลายมือชื่อที่แตกต่างจากลายมือชื่อที่ปรากฏอยู่ในหนังสือเดินทาง)

ถาม ถ้าหนังสือเดินทางแบบเดิมยังไม่หมดอายุสามารถขอมีหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ได้หรือไม่ ?

ตอบได้ที่จริงรัฐบาลได้เริ่มใช้หนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ตั้งแต่วันที่ 1 สิงหาคม 2548 และประสงค์จะให้หนังสือเดินทางแบบเดิมหมดไปตั้งแต่วันที่ 29 กรกฎาคม2548 แต่เพื่อเป็นการบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชนที่พำนักอยู่ในต่างประเทศจึงได้มีการออกระเบียบผ่อนปรนให้สถานทูต/สถานกงสุลใหญ่ไทยในต่างประเทศสามารถต่ออายุหนังสือเดินทางแบบเดิมออกไปได้ไม่เกินวันที่ 28 กรกฎาคม 2553

ถามเดินทางมาแคนาดาตั้งแต่อายุ 5 ขวบ ปัจจุบันอายุ 25 ปี หนังสือเดินทางหมดอายุจะทำหนังสือเดินทาง ได้หรือไม่?

ตอบได้ หากยังคงมีสัญชาติไทยไม่เป็นบุคคลต้องห้ามเดินทางออกนอกราชอาณาจักรและมีเอกสารถูกต้องครบถ้วนตามระเบียบฯ

ถาม พระภิกษุสามารถขอหนังสือเดินทางประเภททั่วไปได้หรือไม่ ?

ตอบได้แต่หากประสงค์จะเปลี่ยนจากหนังสือเดินทางประเภททั่วไปเป็นหนังสือเดินทางประเภทราชการ
จะต้องได้รับอนุมัติจากมหาเถรสมาคมก่อน

ถามผู้ที่เคยเป็นพระภิกษุ (พระธรรมทูต)เมื่อลาสิกขาบทแล้วและประสงค์จะขอหนังสือเดินทางมีสิทธิ ขอหนังสือเดินทางประเภทใด ? ใช้เอกสารอะไรเพิ่มเติมบ้าง ?

ตอบมีสิทธิขอหนังสือเดินทางประเภททั่วไปเท่านั้นและใช้เอกสารประกอบเช่นเดียวกับคนทั่วไปทุกประการ
แต่ต้องมีหนังสือยืนยันจากวัดต้นสังกัดว่าได้ลาสิกขาบทแล้วหรือมีบันทึกในหนังสือสุทธิว่าได้ลาสิกขาบทแล้ว

ถามพระภิกษุสามเณรที่บรรพชาอุปสมบทในสหรัฐฯหากประสงค์จะขอหนังสือเดินทางต้องปฏิบัติตาม “ระเบียบมหาเถรสมาคมกำหนดวิธีปฏิบัติในการไปต่างประเทศสำหรับพระภิกษุสามเณรพ.ศ.2537” หรือไม่ และมีสิทธิ์ขอหนังสือเดินทางประเภทใด และใช้เอกสารใดบ้าง?

ตอบ “ระเบียบมหาเถรสมาคมกำหนดวิธีปฏิบัติในการไปต่างประเทศสำหรับพระภิกษุสามเณรพ.ศ.2537” ใช้บังคบกับพระภิกษุสามเณรที่ยังมิได้เดินทางจากประเทศไทยและปัจจุบันยังไม่มีระเบียบอื่นใดที่วางหลักเกณฑ์ในการออกหรือต่ออายุหนังสือเดินทางแก่พระภิกษุสามเณรที่บรรพชาอุปสมบทในต่างประเทศดังนั้น จึงอยู่ในดุลยพินิจของสถานเอกอัครราชทูตฯ ใน การออกหนังสือเดินทางประเภททั่วไปและใช้เอกสารประกอบเช่นเดียวกับพระภิกษุสามาเณรที่บรรพชาอุปสมบทในประเทศไทยทุกประการยกเว้นไม่ช้องใช้มติมหาเถรสมาคม

ถามพระภิกษุที่อุปสมบทในประเทศไทยแต่ไม่มีหนังสืออนุมัติจากสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (มติมหาเถรสมาคม)สามารถขอ/ต่ออายุหนังสือเดินทางได้หรือไม่ ?

ตอบไม่ได้

ถามบุคคลต้องห้ามเดินทางออกนอกราชอาณาจักร (ติด BLACK LIST) ซึ่งไม่สามารถขอ/ขอต่ออายุหนังสือหนังสือเดินทางได้หากประสงค์จะขอ/ขอต่ออายุหนังสือเดินทางต้องติดต่อหน่วยงานไหน?

ตอบสถานเอกอัครราชทูตฯสามารถตรวจสอบในเบื้องต้นได้หลังจากนั้นให้ติดต่อหน่วยงานที่ร้องขอให้กระทรวงการต่างประเทศบรรจุรายชื่อบุคคลนั้นในบัญชีรายชื่อบุคคลต้องห้ามเดินทางออกนอกราชอาณาจักรเช่น กรมบังคับคดี สถานีตำรวจ เป็นต้น ให้ดำเนินการ เมื่อคดีสิ้นสุดหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็จะดำเนินการแจ้งกระทรวงการต่างประเทศให้ปลดรายชื่อบุคคลนั้นออกจากบัญชีรายชื่อบุคคลต้องห้ามฯ

ถามผู้ร้องขอหนังสือเดินทางที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านกลางจะทำอย่างไร ?

ตอบผู้มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านกลางไม่สามารถขอหนังสือเดินทางได้ ดังนั้นหากผู้มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านกลางประสงค์จะขอหนังสือเดินทางจะต้องย้ายชื่อออกจากทะเบียนบ้านกลางเข้าทะเบียนบ้านหลังใดหลังหนึ่งก่อนสำหรับการดำเนินการย้ายชื่อออกจากทะเบียนบ้านกลางผู้มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านกลางจะต้องไปดำเนินการที่ประเทศไทยด้วยตนเ

ถามการขอหนังสือเดินทางที่แคนาดาเกี่ยวข้องกับการถูกคัดชื่อไปอยู่ทะเบียนบ้านกลางหรือไม่ ?

ตอบไม่เกี่ยวกัน

ถามมีบัตรประชาชนแบบเก่าที่ไม่มีเลขประจำตัวประชาชน 13 หลักสามารถยื่นคำร้องขอหนังสือเดินทาง
อิเล็กทรอนิกส์ได้หรือไม่

ตอบตามระเบียบฯหากบัตรประชาชนไม่มีเลขประจำตัวประชาชน 13 หลัก สามารถใช้สำเนาทะเบียนบ้านประกอบได้

ถามไม่มีทั้งบัตรประชาชนทั้งสำเนาทะเบียนบ้านแต่เป็นคนไทยแน่นอนและประสงค์จะทำหนังสือเดินทางจะทำอย่างไร ?

ตอบระเบียบฯกำหนดให้ผู้ร้องต้องแสดงเอกสารแสดงตน คือ บัตรประจำตัวประชาชนที่มีเลขประจำตัว 13 หลัก หากบัตรประจำตัวประชาชนไม่มีเลข 13 หลักก็อนุโลมให้ใช้สำเนาทะเบียนบ้านประกอบได้จึงเป็นหน้าที่ของผู้ร้องที่จะต้องไปหาเอกสารแสดงตนมาแสดงต่อเจ้าหน้าที่ตามระเบียบฯ

ถามคนไทยที่อยู่ในแคนาดา อย่างผิดกฎหมายสามารถขอหนังสือเดินทางได้หรือไม่ ? และหากมายื่นคำร้องขอหนังสือเดินทางจะถูกสถานเอกอัครราชทูตฯ แจ้งตำรวจจับหรือไม่ ?

ตอบหากผู้ร้องเป็นบุคคลสัญชาติไทยไม่เป็นบุคคลต้องห้ามเดินทางออกนอกราชอาณาจักรและมีเอกสารถูกต้องครบถ้วนตามที่ระเบียบฯกำหนดไว้ก็สามารถยื่นคำร้องขอหนังสือเดินทางได้ สถานเอกอัครราชทูตฯไม่มีอำนาจหน้าที่ในการแจ้งตำรวจให้จับกุมคนไทยที่อยู่อย่างผิดกฎหมาย